Refinement-də Aysel lövhəni göstərir: «WIP üçdür, hələlik yeni heç nə götürmürük». Kamran Nigara çevrilir: «Burada neçə point var?» Yeni gələn üçün hər iki cümlə şifrə bənzəyir. Əslində onların arxasında sadə ideyalar durur: iş axınını necə izləmək (Kanban), tapşırıqları istifadəçi dilində necə formalaşdırmaq (user story-lər və qəbul meyarları) və iş həcmi barədə necə razılaşmaq (qiymətləndirmə). Hər şeyi ardıcıllıqla araşdıraq.
Kanban: işi itələmirlər, çəkirlər
Kanban — Kanban Guide-ın təyininə görə (cari redaksiya — 2025-ci ilin may ayı), proses vasitəsilə dəyər axınını optimallaşdırma strategiyasıdır. İşi «çəkmək» ideyası Toyota istehsal sistemindən gəlir: yeni iş boş güc olanda götürülür, yuxarıdan «endiriləndə» yox.
Kanban-da üç təcrübə var:
- İş prosesini müəyyən etmək və vizuallaşdırmaq. Sütunlar vəziyyətlərdir (To Do, In Progress, Review, Done), kartlar — iş vahidləri.
- Artıq işdə olanı aktiv idarə etmək. WIP-i (work in progress) məhdudlaşdırmaq, «ilişib qalan» kartları görmək, başlanmışı bitirməyə kömək etmək.
- Prosesi yaxşılaşdırmaq. Metrikalara baxmaq və müntəzəm soruşmaq: harada ilişirik və nəyi dəyişək?
Scrum-dan fərqi: Kanban-da sprint və təyin olunmuş rollar yoxdur, iş fasiləsiz axır, kartlar isə komanda hazır olanda götürülür. Çox komanda yanaşmaları birləşdirir («Scrumban»): sprintlər və WIP limitli lövhə.
Lövhə və WIP limitləri
Lövhədə In Progress və Review sütunlarında limitlər var — eyni anda maksimum kart sayı. WIP limit başlanmış iş bitməyənə qədər yenisinə başlamağa imkan vermir. Bu nə üçün lazımdır:
- Daha az keçid. Başlanmış beş tapşırıq — sıfır bitmiş tapşırıqdır: hər keçid vaxt və diqqət aparır.
- Darboğaz görünür. Review sütunu həmişə doludursa, yoxlama darboğazdır və kömək məhz orada lazımdır.
- Əvvəl bitir, sonra başla. Sütun doludur? Yenisini götürməyin: başlanmışı bitirməyə kömək edin — başqasının pull request-ini yoxlayın, cüt işləyin, blokeri aradan qaldırın.
Limiti necə seçmək? Adamların sayına yaxın və ya ondan az rəqəmlə başlayın, müşahidələrə görə dəqiqləşdirin: limit qanun deyil, təcrübə mövzusudur. WIP limitin altına düşəndə, bu, yeni iş çəkmək üçün siqnaldır (Kanban Guide).
Axın metrikaları
Prosesi yaxşılaşdırmaq üçün onu ölçmək lazımdır. Kanban Guide dörd axın metrikasını təsvir edir; beşincisini — lead time-ı — klassik təcrübə əlavə edir:
| Metrika | Mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| WIP | başlanmış, amma bitməmiş tapşırıqların sayı | In Progress-də 3 kart |
| Throughput | müddət ərzində bitirilmiş tapşırıqların sayı | həftədə 6 tapşırıq |
| Cycle time | tapşırığın üzərində işə başlamaqdan bitməsinə qədər vaxt | çərşənbə başladıq, cümə bitirdik: 2 gün |
| Work item age | bitməmiş tapşırığın artıq nə qədərdir işdə olması | 5 gündür «asılıb» |
| Lead time | sorğunun yaranmasından yerinə yetirilməsinə qədər vaxt (sifarişçinin gözü ilə) | sorğu bazar ertəsi yarandı, 2 həftəyə buraxıldı |
Hər tapşırığın başlanma və bitmə günü məlumdursa, hesablamaq çətin deyil:
