«SS7 siqnalizasiyası: MTP, ISUP, SCCP, TCAP» və «NGN: softswitch, H.248, SIGTRAN və TDM ilə qovuşma» (1 və 3-cü bölmələr) kurslarını keçin: E1 kadrı, G.711 və AMR kodekləri, MTP2/MTP3, ISUP (IAM/ACM/ANM/REL/RLC), SCCP və Global Title (GTT), TCAP tranzaksiyaları, M3UA/SCTP və MGC + MGW (H.248) ayrılması burada təkrar izah olunmadan istifadə edilir.
Bir mövzu — bir dərs: interaktiv slaydlar, zəng və mobillik sxemləri (ladder) və radio/TDMA animasiyaları, cavabı yoxlanan məşqlər və üç dildə (az, ru, en) konspekt. Hər dərsdə işlənmiş nümunə, «Nə xarab ola bilər və bunu necə tapmaq olar» bölməsi, təcrübə və özünüyoxlama var. Laboratoriyalar IMSI/LAI/SMS PDU-nun əllə açılmasını, MAP/CAP trassalarının təhlilini və Osmocom (OsmoHLR, OsmoMSC, OsmoBSC, OsmoSTP) üzərində virtual GSM şəbəkəsini əhatə edir.
Kursun proqramı
01
Radio və hüceyrəvi prinsip
- 1G → 5G nəsillərinin təkamülü
- radiodalğalar (tezlik, dalğa uzunluğu, güc)
- tezlik diapazonları və lisenziyalaşdırma (900, 1800, 2100 MHs)
- yayılma, sönmə və fadings
- hüceyrələr, klaster və tezliklərin təkrar istifadəsi
- FDD və TDD dupleksi, FDMA/TDMA/CDMA/OFDMA və hendover ideyası
02
GSM arxitekturası və radiointerfeysi
- MS, BSS (BTS, BSC, TRX, TRAU) və NSS (MSC, VLR, HLR, AuC, EIR)
- Um, Abis, A və MAP (B–G) interfeysləri
- TDMA kadrı (8 taymslot, burst)
- məntiqi kanallar (TCH, BCCH, PCH, RACH, AGCH, SDCCH, SACCH, FACCH)
- nitq yolu (FR/EFR/AMR → G.711)
- TFO/TrFO, RR/MM/CM və BSSAP (BSSMAP, DTAP)
- A over IP və praktikum
03
İdentifikatorlar və təhlükəsizlik
- IMSI (ITU-T E.212: MCC, MNC, MSIN — Azərbaycan üçün MCC 400 nümunəsi)
- MSISDN və IMEI/IMEISV, TMSI
- LAI və CGI, SIM və USIM (Ki, alqoritmlər, PIN/PUK)
- GSM autentifikasiyası (RAND, SRES, Kc, A3/A8, tripletlər)
- A5 şifrləməsi, UMTS AKA (kvintetlər, AUTN, qarşılıqlı autentifikasiya) və trassalardan identifikatorların açılması laboratoriyası
04
MAP və mobillik
- TCAP/SCCP üzərindən MAP əməliyyatları kataloqu
- Location Update, InsertSubscriberData
- CancelLocation və PurgeMS
- IMSI attach/detach və dövri yenilənmə
- peycinq, MO zəng (CM Service Request → SETUP)
- MT zəng (GMSC → SRI → HLR → PRN → VLR → MSRN)
- rouminq, BSC və MSC-lərarası hendover
- GSM-də DTMF (START/STOP DTMF)
- Əlavə xidmətlər və USSD
- yönləndirmə, zəng qadağaları və ODB
- təcili zənglər, 2 laboratoriya və praktikum
05
Abunəçilər və operator prosesləri
- HLR-də abunəçi profili (xidmətlər, əlavə xidmətlər, ODB, CAMEL)
- provijininq (billinqdən HLR-ə)
- MSC-də nömrə təhlili, MSC Pool (A-flex)
- mobil şəbəkədə nömrə daşınması (MNP)
- MSC-də CDR və rouminqdə TAP faylları
- rouminq sazişləri (IREG testləri, TADIG kodları)
- Steering of Roaming (SoR) və SIM OTA icmalı
06
SMS xidməti
- SMSC, SMS-GMSC və SMS-IWMSC arxitekturası
- MO-SMS (MO-ForwardSM) və MT-SMS (SendRoutingInfoForSM, MT-ForwardSM)
- TPDU (SMS-SUBMIT, SMS-DELIVER)
- GSM 7-bit və UCS-2 kodlaşdırmaları
- uzun (birləşdirilmiş) SMS-lər
- SMS PDU-nun əllə açılması laboratoriyası və praktikum
07
CAMEL, SS7 təhlükəsizliyi və mobil nüvədə SIGTRAN
- CAMEL arxitekturası (gsmSCF, CAP, O-CSI, T-CSI)
- Öncədən ödənişli (prepaid) zəng (InitialDP, ApplyCharging, Continue/Connect)
- CAP trassası laboratoriyası
- mobil şəbəkələrdə SS7 təhdidləri
- mühafizə (SMS Home Routing, STP süzgəcləməsi, SS7 Firewall, GSMA FS.11) və müasir nüvədə M3UA/SCTP üzərindən MAP
08
2G/3G paket verilənləri və Release 4
- GPRS arxitekturası (SGSN, GGSN; Gb, Gn, Gi interfeysləri)
- GPRS Attach və PDP kontekstinin aktivləşdirilməsi
- GTPv1-C və GTPv1-U, UMTS arxitekturası (NodeB, RNC; Iub, Iu-CS, Iu-PS)
- WCDMA (kodlar, yumşaq hendover)
- Iu üzərindən RANAP, HSPA/HSPA+ və 3GPP R4 (MSC Server + MGW, Huawei MSOFTX3000 + UMG8900, Nc və Mc)
09
Osmocom laboratoriyası (irəli səviyyə)
- Osmocom sənədləri əsasında virtual GSM şəbəkəsi (OsmoHLR, OsmoMSC, OsmoBSC, OsmoSTP) və OsmoHLR-də abunəçi yaradılması
- sınaq zəngi, SMS və trafik tutumu
10
Problemlər, həllər və yekun layihə
- 16 real qəza təhlili (HLR-də naməlum IMSI, rouminq qadağası, SRES/AKA xətası, PRN/MSRN uğursuzluğu, peycinqə cavab verməyən abunəçi, MSC-lərarası hendover, MT-SMS çatmaması, SMS kodlaşdırma təhrifi, uzun SMS hissələri, USSD taymautu, rouminqdə CAMEL fazası, yönləndirmə ilgəyi, MNP marşrut xətası, SS7 SMS spoofing, GPRS APN rəddi, TFO səs keyfiyyəti)
- Ümumi diaqnostika qaydası və roumer üçün kompleks zəng/SMS/prepaid layihəsi
«Telekom» trekinin doqquzuncu kursu; trek telefon xəttindən 5G-yə qədər 14 kursdan ibarətdir.