«Rabitənin əsasları», «PSTN telefon şəbəkəsi» və «Rabitə mühəndisi üçün IP şəbəkələri» kurslarını keçin: İKM (64 kbit/s, A-law/μ-law), DTMF matrisi, Ethernet/IP/UDP başlıqları, NAT, ekranlar, QoS (DSCP EF) və Wireshark burada təkrar izah olunmadan istifadə edilir.
Bir mövzu — bir dərs: interaktiv slaydlar, animasiyalar və paket sxemləri, cavabı yoxlanan məşqlər və üç dildə (az, ru, en) konspekt. Hər dərsdə işlənmiş nümunə, «Nə xarab ola bilər və bunu necə tapmaq olar» bölməsi, təcrübə və özünüyoxlama var. Laboratoriya işləri Docker stendlərində GStreamer, ffmpeg, sox, tc netem və Wireshark ilə real RTP axınları üzərində aparılır.
Kursun proqramı
01
Səs IP üzərindən necə gedir
- mikrofondan paketlərə qədər zəncir
- paketləşdirmə (10/20/30 ms)
- gecikmə büdcəsi (ITU-T G.114)
- statik və adaptiv citter buferi, paket itkiləri və PLC
02
Kodeklər
- G.711 (A-law və μ-law)
- G.729, G.722, AMR (RFC 4867 və CMR)
- AMR-WB, EVS, Opus, H.264/H.265
- VAD/CNG/DTX (RFC 3389)
- transkodlaşdırma, zolaq və tutum hesabı, GStreamer/ffmpeg/sox
03
RTP və RTCP
- RTP başlığı, yük növləri (PT)
- sıra nömrəsi, vaxt nişanı və SSRC
- RTCP (SR, RR, XR) və rtcp-mux
- simmetrik RTP (latching)
- media-retranslyasiya, taymerlər və Wireshark-da RTP təhlili
04
VoIP-də DTMF
- səs axınında (in-band) DTMF və sıxılmış kodeklərdə təhriflər
- RFC 4733 (telephone-event) formatı və paket ardıcıllığı
- rəqəmlərin ikiləşməsi və itməsi
05
Səsin keyfiyyəti
- keyfiyyət amilləri, MOS və R-faktor (E-model, G.107)
- PESQ və POLQA, KPI hədləri
- Əks-səda kompensasiyası (G.168)
- bir istiqamətli və «robotlaşmış» səs, keyfiyyət monitorinqi
06
Medianın qorunması, faks və modemlər
- SRTP (RFC 3711) şifrələməsi və autentifikasiyası
- IP üzərindən faks (G.711 pass-through və T.38 IFP/UDPTL)
- ECM tayminqləri və modemlər
07
Problemlər və həllər
- 21 təhlil — NAT və ekran ucbatından bir istiqamətli səsdən citter
- itki, əks-səda, VAD kəsilməsi
- DTMF və T.38 faks problemlərinə qədər
08
Layihə
- VoIP şəbəkəsinin media planı — kodeklər
- buraxılış zolağı, QoS, DTMF
- faks, keyfiyyət metrikaları və diaqnostika yoxlama siyahısı
«Telekom» trekinin altıncı kursu; trek telefon xəttindən 5G-yə qədər 14 kursdan ibarətdir.